+034 986 09 02 04 Sábado 16 de Novembro de 2019

OS VECIÑOS DE O  PELETE CELEBRAN O CENTENARIO DA CONSTRUCIÓN DA CASA DO POBO CUNHA COMIDA POPULAR DE CONFRATERNIDADE


 

A tradición oral atesoura infinidade de anécdotas e historias que teñen como punto de referencia este emotivo edificio de confraternidade veciñal

 

 

Os veciños do barrio de O  Pelete, en Covelo (A Lama) celebran hoxe o centenario da construción da Casa  do  Pobo cunha comida de confraternidade e reencontro entre os residentes neste lugar e os seus veciños que viven habitualmente no estranxeiro.

 

O Centro Cultural de  Veciños  do  Pelete, organizadora do evento conmemorativo, é a asociación que agora rexe os designios deste inmoble levantado hai 100 anos por decisión dos confrades da Nosa Señora Virxe dúas Remedios e no que participaron veciños da  Fírveda,  Gateira, Ou  Forno, A Perdiz,  Valciño,  Toxal e  Ventoselo.

 

Segundo comentan José Fortes, presidente da entidade, e Aberto  Soidán, tesoureiro, “a Casa  do  Pobo, que  naceu  baixo ou  nome de Casa dá  Sociedade,  foi  feita a  man  coa colaboración directa dúas  veciños de todos lestes  pobos que  ían nos  seus carros  ao monte a buscar  pedras para  face-os muros e  baixaban  ao río a procura dá  area para  argamasala”.

 

Ao parecer o veciño Nicanor Ramos, máis ducho na materia e na profesión de #albañilería, foi o encargado de darlle os chairos finais e de embelecer a construción realizada por todos os veciños da zona. Inicialmente estaba separada por un alpendre da Casa dá Santa, construción centenaria anterior á Casa  do  Pobo e que alberga nas súas adegas os míticos  toneles que dan orixe e sentido á  Festa  do Viño  do  Pelete desde o século  XVIII.

 

Fortes e  Soidán forman parte da xunta directiva do Centro Cultural de  Veciños  do  Pelete, entidade herdeira do pasado histórico asociativo da localidade, e segundo recolleron da tradición oral, a Casa dá  Sociedade foi unha  instución moi querida e apreciada por todos os veciños durante xeracións e xeracións, primeiro porque naceu do esforzo colectivo de todo un pobo e as súas distintas aldeas e tamén porque as súas catro paredes foron testemuña de resolución de preitos, toma de decisións, festas e diversión e todo tipo de celebracións.

 

Segundo Fortes e  Soidán, “ na Casa dá  Sociedade, que  é como se  chamou ata que  estourou a Guerra Civil,  facíase de todo. De  feito  nun  curruncho había  unha  pequena tarima e  unha  varanda que separaba  do público en  xeral a  dous  xuices que dirimían  calquera conflito entre particulares para evitar  ter que acudir  aos  tribunais de  xustiza ordinaria. Vos  seus veredictos eran inapelables e aceptados con respecto por todo ou  pobo. Os  xuices eran  elixidos polo  pobo entre  as  persoas de peso,  maiores e con criterio,  moi respectados polo  pobo.  Temos  coñecemento de que polo menos tres  persoas  exerceron como tales,  sempre oficiaban  dous  ao  mesmo tempo, e  foron  Baldomero Moreira, de  Ventoselo; José Antas, dá  Fírveda, e Benigno Cortizo.  Dicían que  poderían ser incluso  masóns”.

 

Cada vez que era necesario convocar unha reunión na Casa dá  Sociedade os veciños tiñan uns responsables en cada un dos 8 lugares adscritos a esta institución, chamados “Celadores”, que eran elixidos cada 3 anos, e que tiñan a obrigación de avisar aos seus respectivos aldeáns para que asistisen ao evento que, segundo Fortes e  Soidán “ soía ser para dirimir conflitos entre  veciños, sobre todo por lindes,  face-repártoo de lotes  do  toxo non monte, que  facían por varas, e tingan en  conta a  calidade  do  toxo para que  fora ou  máis equitativo posible entre vos  veciños participantes  do repartición”.

 

A Casa dá  Sociedade tamén foi lugar de goce festivo veciñal, así no inverno celebrábanse dúas festas, unha en honra de San  Blas, que sufragaban os homes, e outra na honra de Santa Lucía, que corría a cargo das mulleres. Tamén tiñan un sistema de mantemento curioso, así as veladas semanais con música a cargo das  pandereteiras da zona a modo de “ seráns” eran alumadas con luces de  carburo que adquirían por quenda os veciños e veciñas de cada unha das oito aldeas que gozaban do uso da Casa dá  Sociedade.

 

Coa chegada da Guerra Civil vivíronse momentos de tensión e de feito as autoridades do momento obrigaron a tapar o rótulo que lucía na fachada da edificación que facía referencia á súa función como Casa dá  Sociedade. Despois da contenda bélica  fratricida o edificio pasou a denominarse como Casa dá  Festa sendo máis regular a presenza de músicos do lugar que cos seus instrumentos, gaitas e pandeiretas, amenizaban as fins de semana de “ seráns”. Entre os músicos da zona Fortes e  Soidán fan referencia aos  gaiteiros Manuel  Canella e Manuel Caballero, de Covelo, e ao  gaiteiro dá Volta  do Río, Manuel Rivas.

 

Parece ser que cando os organizadores dispoñían dun maior número de fondos contrataban a músicos que habitualmente formaban parte da Banda de Música de Antas entre os que destacaban  Sinesio  Cuencia, Manuel Piñeiro, Manuel de Juanito, Anselmo Paula e Francisco Villanueva. Tamén traían ocasionalmente espectáculos teatrais, marionetas e monicreques e unha especie de “ contacontos” chamado José dúas  Contos, que contaba moitas e diversas historias de todo tipo para amenizar a velada.

 

Tamén a Casa  do  Pobo era o lugar no que os nenos e nenas da zona celebraban as súas “Muradas”, que era unha especie de cea de confraternidade entre toda a  muchachada da zona que participaban a véspera de Reyes a Cantar vos Reis onde, casa a casa, dedicaban aos moradores unhas coplas e recibían alimentos a cambio que logo degustaban todos xuntos nestas populares “Muradas”.

 

Na década dos 70 a Casa  do  Pobo e a Casa dá Santa deixaron de ser independentes e o alpendre que separaba ambos os locais desapareceu para dar paso a unha construción que uniu ambos os inmobles para permitir unha maior cabida e operatividade a ambas as edificacións veciñais. “Os  comisionistas encargados de  levar a cabo esta obra de unificación dúas  dous  inmobles  foron Alfonso Gil e  Apolinar Antas que impulsaron esta decisión dá  xente e a transformación dás  dúas  edificacións non que  xa se  deu en  chamar, de  xeito definitivo, a Casa  do  Pobo  do  Pelete”.

 

UN CEMITERIO DE PROMOCIÓN VECIÑAL PARA CATÓLICOS E NON CRENTES, CON OPOSICIÓN DA IGREXA

 

Unha das anécdotas que se lembran con maior emotividade en Ou  Pelete é coetánea coa fundación da Casa dá  Sociedade e foi a construción dun cemiterio por subscrición popular (1917-19), asignando a metade do seu espazo para falecidos católicos e a outra metade para non  creyetes. Esta iniciativa foi impulsada polos veciños da época á marxe da propiedade da igrexa o que provocou o enfado do cura párroco e das autoridades eclesiásticas.

 

Segundo recolle Carlos Rodríguez  Dacal, no seu libro “O Carballo Monumental  do  Pelete”, facendo referencia a Cortizo Bouzas (1950) reflicte as dificultades que tiveron os veciños pola construción do cemiterio e a oposición da Igrexa e recolle que “un grupo de veciños daquelas  aldehuelas reunímonos para sentar as bases da  contrucción dunha nova necrópole. O señor abade foi convidado, pero non compareceu. Quedamos sabendo que debiamos contar coa súa oposición. Nomeáronse tres comisións; fixéronse as primeiras colectas e empezouse a poñer en práctica o proxecto. As solicitudes debían ser feitas ás autoridades civís e eclesiásticas. Todo se fixo segundo as leis e regulamentos vixentes, pero os despachos non saían. O párroco tiña influencia política e os papeis en Pontevedra e Santiago non camiñaban…”

 

Estando así as cousas, co cemiterio xa acabado, José  Cabalar, un dos veciños do lugar de  Toxal, manifestou o seu desexo de que se falecía fose el o primeiro en ser enterrado no novo camposanto e se seguise a oposición do clero que fose conducido polos seus achegados, acompañado polos acordes dunha banda de música, ata a  tapia que  circunda o cemiterio e fóra arroxado ao seu interior. #Cuestión que segundo contan Fortes e  Soidán foi realizado cos ollos pechados polos seus veciños.

 

Tamén lembra Alberto  Soidán que o seu avó encargoulle á súa familia que, en caso de falecemento, “ non  quero ningún curvo non  meu  enterro. E así se  fixo,  foi  confucido ata ou  cemiterio  nun  cadaleito  envolto  na  bandeira republicana e soterrado non panteón familiar  sen  presenza de curas  nin actos  relixiosos”.

 

Soidán sospeita que detrás da promoción deste cemiterio estarían os xuíces Benigno Cortizo e  Baldomero Moreira “que  dicían que eran  masóns  naquela época que  non querían  moito que ver  cos curas e a  Igrexa e por iso  abandeiraron un  cemiterio  desas características,  metade para católicos e  outra  metade para  non  crentes, #cuestión que era  moi curiosa  naquela época”, indica o tesoureiro do Centro Cultural de  Veciños  do  Pelete.

 

Agora os veciños da  Fírveda,  Gateira, Ou  Forno, A Perdiz,  Valciño,  Toxal e  Ventoselo reúnense para honrar a memoria dos seus antepasados e daqueles veciños que co seu esforzo e dedicación lograron poñer en marcha unha proxecto colectivo como foi crear a Casa dá  Sociedade, Casa  do  Pobo, Casa dá  Festa ou calquera outra definición que queiramos darlle, pero que vén representar en definitiva un punto de encontro especial para os veciños desta zona residentes aquí e os que por diversos motivos tiveron que emigrar por diversas partes do mundo convertendo á Casa  do  Pobo  do Ou  Pelete en algo máis que un simple edificio e a manifestación material dun sentimento colectivo universal.

Deja un comentario